Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik Hakkında

Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yöne.

dosyasını indir • 289KB

Ticaret Bakanlığı tarafından hazırlanan Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik (“Yönetmelik”) 01.07.2026 Tarihli ve 33297 Sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştır. İlgili Yönetmelik ile 10.01.2015 tarihli ve 29232 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliği’nde ("Değişen Yönetmelik”) düzenlenen ticari uygulamalara dair önemli değişiklikler yapılmış, özellikle indirimli satış reklamları, dijital reklamcılık, yapay zekâ, hedefli reklamlar, çevresel beyanlar ve tüketicinin korunması alanlarında yen düzenlemeler ve yükümlülükler getirmiştir. Yapılan değişikliklere ilişkin detaylı açıklamalara geçmeden önce şu hususa dikkat çekmek isteriz ki bahse konu değişikliklerin yürürlük tarihi 01.08.2026 olarak belirlenmiştir.

1. Tanımlara İlişkin Genişletmeler

Mevcut pazar ve piyasa dinamiklerine uyum sağlanması amacıyla Yönetmeliğin 4. maddesinde düzenlenen tanımlar kısmına dört yeni temel kavram eklenmiştir. Bu doğrultuda; bir mal veya hizmetin üretiminden bertarafına kadar olan süreçte çevreye sağladığı faydaları ifade eden "çevresel beyan", internet ortamında sosyal etkileşimi sağlayan "sosyal medya", bu mecralar üzerinden menfaat karşılığı pazarlama yapan gerçek veya tüzel kişileri kapsayan "sosyal medya etkileyicisi (influencer)" ve tüketicilerin dijital ortamdaki her türlü deneyim, yorum ve puanlamalarını içeren "tüketici değerlendirmeleri" kavramları yasal çerçeveye oturtulmuş ve tanımlamaları yapılmıştır.

2. İndirimli Satış Reklamlarında Yeni Esaslar

Sektörde en çok dikkat edilmesi gereken değişikliklerin başında, indirimli satış reklamlarındaki fiyat tespit kriterleri gelmektedir. Bilindiği üzere eski düzenlemede, bir mal veya hizmetin indirimden önceki satış fiyatının tespitinde, indirimin uygulandığı tarihten önceki son otuz gün içinde uygulanan en düşük fiyatın esas alınması zorunlu kılınmıştı. Söz konusu otuz gün kuralı, Yönetmelik uyarınca mal satışları için on gün olarak değiştirilmiştir. Buna göre, 01.08.2026'dan itibaren bir malın indirimli satıldığı ilan edilirken, üzeri çizili veya indirimden önceki fiyat olarak gösterilecek tutarın, indirimin başlangıç tarihinden önceki son on gün içindeki en düşük fiyat olması yasal olarak yeterli sayılacaktır. Ancak bu on günlük süre yalnızca mal satışları için geçerli olup; meyve ve sebze gibi çabuk bozulabilen mallar ile hizmet sektörüne ilişkin reklamlarda indirimli fiyattan bir önceki fiyatın esas alınması kuralı korunmuştur.          

Getirilen bir diğer kritik ve yeni düzenleme ise çoklu satış kanallarına ilişkindir. Satıcı veya sağlayıcı aynı ürünü internet sitesi, mobil uygulama ve fiziki mağaza gibi farklı kanallardan satıyorsa, indirimden önceki fiyat yalnızca o indirimin yapıldığı kanaldaki fiyat dikkate alınarak belirlenecektir. Bu düzenleme, mevzuat değişikliği öncesinde satıcıların yaşadığı operasyonel sorunların ve uygulamada oluşan soru işaretlerinin giderimi için önemli bir eksikliği ortadan kaldırmıştır.

Son olarak, tüketicilerin kolaylıkla erişebildiği sadakat uygulamaları ile belirli satın alma şartlarına bağlanan koşullu satış reklamları mal veya hizmetin miktarının net gösterilmesi şartıyla bu maddede düzenlenen indirimli satış kurallarına tabi kılınmıştır.

3. Çevresel Beyanlar ve Ekolojik İddiaların İspat Zorunluluğu

Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliği’nin “Çevreye ilişkin beyanlar içeren reklamlar” başlıklı 17. maddesinde yer alan “tüketicileri aldatıcı” ifadesine “ve yanıltıcı” ibaresi eklenerek reklam standartları daha sıkı hale getirilmiştir. Bu kapsamda reklamlarda kullanılan çevresel beyan niteliğindeki ibarelerin; yetkili kurum ve kuruluşlar, üniversitelerin ilgili bölümleri veya akredite bağımsız araştırma ve test kuruluşlarından alınan belgeler ile ispatlanması Yönetmelikçe zorunlu kılınmıştır.

Ayrıca, çevresel beyan niteliği taşıyan genel içerikli kavramların, açıklama yapılmaksızın veya tüketicide belirsizliğe neden olacak şekilde kullanılması yasaklanmıştır. Yönetmelik hükümleri uyarınca, söz konusu beyanların mal veya hizmetin hangi bölüm, parça veya yaşam döngüsü ile ilgili olduğu reklamda açıkça belirtilmelidir.

Bununla birlikte, çevresel etkilerin ölçüm veya değerlendirme yöntemlerine dair açıklayıcı bilgilere reklamın yayınlandığı alanda, bir bağlantı, uyarı işareti veya açılır ekran (pop-up) aracılığıyla erişim sağlanması yasal bir yükümlülük olarak düzenlenmiştir.

4. Yapay Zekâ ve Dijital Karakter Kullanımında Şeffaflık

Görseller ile yazılı ve sesli ifadelerin sunuluş ilkelerine eklenen yeni hüküm uyarınca, tüketicilerin ekonomik davranış biçimlerini önemli ölçüde etkileyebilecek yapay zekâ teknolojilerinin veya insandan ayırt edilemeyen dijital karakterlerin reklamlarda kullanılması halinde, bu durumun açık, anlaşılır ve ayırt edilebilir şekilde belirtilmesi zorunlu kılınmıştır.

5. Sosyal Medya Etkileyicileri (Influencer) Aracılığıyla Yapılan Reklamlar

Örtülü reklamların önlenmesi amacıyla Yönetmeliğe eklenen yeni maddeyle, Sosyal Medya Etkileyicileri (influencerlar) vasıtasıyla yürütülen pazarlama faaliyetleri sıkı kurallara bağlanmıştır. Maddi kazanç, ücretsiz/indirimli ürün tedariki, çekiliş, yarışma veya etkinlik katılımı gibi bir menfaat karşılığında yapılan tüm paylaşımların reklam olduğunun açıkça belirtilmesi zorunludur. Bu paylaşımlarda "Reklam" ya da "Tanıtım" ifadelerinden birine yer verilmesi, reklam verenin unvanının belirtilmesi ve kullanılan etiketlerin fondan ayırt edilebilir renkte, okunabilir büyüklükte sunulması gerekmektedir. İçeriğin birden fazla paylaşıma yayıldığı veya alıntılandığı durumlarda her bir paylaşımda bu ibarelerin ayrı ayrı yer alması; yalnızca sesli yapılan paylaşımlarda ise yayının başında reklam içeriğinin sesli olarak duyurulması zorunluluğu getirilmiştir.

6. Kişisel Verilere Dayalı Hedefli Reklamcılık Sınırları

Yönetmelik ile Değişen Yönetmelik’e, hedefli reklamcılık başlığı altında yeni bir madde eklenmiştir. Bu doğrultuda; tüketicilerin çevrimiçi davranışları, geçmiş kayıtları, konum veya demografik verileri analiz edilerek yapılan hedefli reklamcılık faaliyetleri belirli şartlara bağlanmıştır. Bu tür reklamlar, ancak reklamın hangi kriterler kullanılarak ilgili tüketiciye gösterildiğine ve bu kriterlerin kullanıcı tarafından nasıl değiştirilebileceğine ilişkin doğrudan ve kolay erişilebilir bilgilerin sunulması halinde yapılabilecektir. Ayrıca, tüketicinin çocuk olduğunun bilindiği veya makul olarak bilinmesinin beklendiği durumlarda, kişisel verilere dayalı profilleme yöntemleri kullanılarak hedefli reklam yapılması kesinlikle yasaklanmıştır.

7. Tüketici Değerlendirmeleri ve Yorum Yönetimi

Değişen Yönetmeliğin 28/B maddesinde, Yönetmelik ile yapılan düzenlemeler uyarınca, internet ortamındaki tüketici değerlendirmelerinin yalnızca ilgili mal veya hizmeti bizzat satın alanlar tarafından yapılmasına izin verilmesi zorunlu kılınmıştır. İlgili mevzuatına aykırı sağlık beyanı içeren tüketici değerlendirmelerinin yayınlanamayacağı açıkça düzenlenmiş ve satın alım doğrulaması yapılamayan mecralardan alınan tüketici değerlendirmelerinin sitelerde yayınlanması ve reklamlarda kullanılması ise ilgili maddeyle yasaklanmıştır. Yorumların, olumlu veya olumsuz ayrımı ya da belirli konu sınırlaması yapılmaksızın en az bir yıl süreyle, yönlendirmesiz şekilde, tarih veya puan gibi objektif kriterlere göre aynı alanda açıkça gösterilmesi yasal bir yükümlülük olarak hüküm altına alınmıştır. Satış artırmak amacıyla sahte yorum yapılmasına veya bot hizmeti satın alınmasına yönelik anlaşmalar da Yönetmelik kapsamında yasaklanmıştır. Ayrıca, bir tüketici mağduriyetinin giderildiği durumlarda bu yeni gelişmenin, gerekli doğrulama yapıldıktan sonra ilk değerlendirmeyle aynı yerde gecikmeksizin yayımlanması esası getirilmiştir.

8. Aracı Hizmet Sağlayıcılar İçin İnceleme Süresinin Kısaltılması

Tüketici şikâyetlerinin ve değerlendirmelerinin yayınlanmasından önce, hakkında değerlendirme yapılan satıcı veya sağlayıcılara açıklama yapma veya cevap verme hakkını kullanabilmeleri için tanınan en az yetmiş iki saatlik süre, Yönetmelik ile kırk sekiz saate indirilmiştir. Aracı hizmet sağlayıcılar tarafından tanınan bu 48 saatlik süre içinde satıcı tarafından cevap verilmediği takdirde, ilgili tüketici değerlendirmesinin doğrudan yayınlanacağı hüküm altına alınmıştır.

9. Genişletilen Reklam Yasakları ve Yürürlükten Kaldırılan Hükümler 

Yönetmeliğin genel yasaklar kısmına yapılan eklemelerle; takviye edici gıdaların normal beslenmenin yerine geçtiği izlenimi uyandıracak şekilde reklamının yapılması engellenmiş, beşeri tıbbi ürün, tütün mamulleri ve alkollü içkilerin yanı sıra elektronik sigara reklamları ile yasadışı şans oyunlarına yönelik tanıtımlar da kesin yasaklar kapsamına alınmıştır. Ayrıca reklamlarda, önceden ilan edilen objektif kriterlere dayanmayan ve bir menfaat karşılığında edinilen ödül bilgilerine yer verilmesi yasaklanmıştır. Bu yeni sistem ve genişletilen yasaklar doğrultusunda, Değişen Yönetmelik’in özel düzenlemeye tabi mal ve hizmetleri içeren 26. maddesi ise bütünüyle yürürlükten kaldırılmıştır.

1 Ağustos 2026 tarihinde yürürlüğe girecek bu kapsamlı değişiklikler, Reklam Kurulu'nun dijital mecralardaki denetim yetkisini en üst seviyeye çıkarmaktadır. Müvekkillerimizin e-ticaret altyapılarını, yorum sistemlerini, pazarlama algoritma bildirimlerini ve influencer sözleşmelerini bu yeni parametrelere göre revize etmeleri önem arz etmektedir.

Yönetmeliğin tam metnine buradan ulaşabilirsiniz.